Ποιοι συγγενείς δικαιούνται μερίδιο από την κληρονομιά ακόμα και αν ο θανών δεν τους συμπεριέλαβε στη διαθήκη του.
Στο ευρύτερο αστικό δίκαιο, ισχύει η αρχή της αυτοδιάθεσης, βάσει της οποίας ένα πρόσωπο έχει το απεριόριστο δικαίωμα να κάνει ότι θέλει με τη ζωή του και την περιουσία του. Ωστόσο, στο πεδίο του κληρονομικού δικαίου, τίθεται ένας περιορισμός σε αυτή την απόλυτη ελευθερία. Ο περιορισμός αυτός, αναφέρεται στην υποχρεωτικότήτα να λάβουν μέρος της κληρονομιάς ορισμένοι και περιοριστικά αναφερόμενοι συγγενείς του θαμόντος, ακόμα και αν ο ίδιος ο θανών δεν τους αναφέρει στη διαθήκη του.
Έτσι, ακόμα και αν ο θανών αφήσει για παράδειγμα όλη του την περιουσία σε κάποιον φίλο ή μακρινό συγγενή, οι γονείς του, η σύζυγος, τα τέκνα του και τα τέκνα αυτών, δικαιούνται ως νόμιμη μοίρα, το μισό της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής.
Ειδικότερα, στο κληρονομικό δίκαιο, ως εξ’ αδιαθέτου διαδοχή νοείται η ύπαρξη κληρονομίας χωρίς διαθήκη. Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν οι έξι ακόλουθες τάξεις, οι οποίες κληρονομούν εκ του νόμου σύμφωνα με την εξής σειρά:
Πρώτη τάξη: Οι κατιόντες, δηλαδή τα τέκνα του θανόντος. Σε περίπτωση που έχει προαποβιώσει κάποιο τέκνο, η κληρονομιά θα μεταβιβαστεί στους κατιόντες αυτού του τέκνου, δηλαδή στα εγγόνια του θανόντος .
Δεύτερη τάξη: Οι γονείς και οι αδελφοί του κληρονομούμενου. Σε περίπτωση που κάποιο από τα αδέλφια έχει προαποβιώσει, κληρονομούν τέκνα και τα εγγόνια του.
Τρίτη τάξη: Οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομουμένου και των δύο γραμμών.
Τέταρτη τάξη: Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες του κληρονομουμένου που ζουν.
Πέμπτη τάξη: Δεδομένης της ελλείψεως συγγενών της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης τάξης, ο σύζυγος που επιζεί καλείται ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος σε ολόκληρη την κληρονομία. Πρέπει στο σημείο αυτό να διευκρινίσουμε ότι ο σύζυγος που επιζεί καλείται κληρονομεί με τους συγγενείς της πρώτης τάξης στο ¼ και με τους συγγενείς των άλλων τάξεων στο ½ της κληρονομιάς.
Έκτη τάξη: Εάν δεν υφίσταται ως κληρονόμος ούτε κάποιο συγγενικό πρόσωπο ούτε ο σύζυγος ως κληρονόμος νοείται πλέον το δημόσιο.
Όπως προβλέπει και το τέταρτο κεφάλαιο του αστικού κώδικα η εξ αδιαθέτου διαδοχή, αποτυπώνεται πλήρως στις διατάξεις 1813 και επόμενα του ΑΚ. Όπως τονίζεται και στο άρθρο 1813 του αστικού κώδικα, ο πλησιέστερος κατιών αποκλείει τον απώτερο της ίδιας ρίζας.
Η εξ αδιαθέτου διαδοχή περιλαμβάνει ευρύτερα και τη νόμιμη μοίρα. Ως το άρθρο 1825 ορίζει «Οι κατιόντες και οι γονείς του κληρονομουμένου, καθώς και ο σύζυγος που επιζεί , οι οποίοι θα είχαν κληθεί ως εξ’αδιαθέτου κληρονόμοι, έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία. Η νόμιμη μοίρα είναι το μισό της εξ’αδιαθέτου μερίδας. Ο μεριδούχος κατά το ποσοστό αυτό μετέχει ως κληρονόμος»
Η έννοια της νόμιμης μοίρας καταδεικνύει, πως η βούληση του διαθέτη περιορίζεται από το νόμο, ο οποίος έρχεται να καταστίσει ορισμένα άτομα ως κληρονόμους, ακόμη και αν αυτό αντίκειται στη θέληση του διαθέτη. Η μόνη περίπτωση κατά την οποία αποκλείεται κάποιος από το κληρονομικό δικαίωμα είναι η γνωστή σε όλους μας αποκλήρωση, δηλαδή η ρητή διατύπωση του διαθέτη, πως δεν επιθυμεί ούτε τη συμμετοχή στη νόμιμη μοίρα για το συγκεκριμένο κληρονόμο. Δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία έχουν οι κατιόντες, οι γονείς και ο σύζυγος (είτε ο σύντροφος από σύμφωνο συμβίωσης).
Το ποσοστό της νόμιμης μοίρας ορίζεται στο μισό (1/2) της εξ’αδιαθέτου μερίδας, δηλαδή της μερίδας που θα κληρονομούσε ο κληρονόμος με βάση την εξ’αδιαθέτου διαδοχή, αν δηλαδή δεν υπήρχε διαθήκη.
*Αν ο κληρονομούμενος είχε ασκήσει το δικαίωμα να επιδιώξει τη λύση του γάμου με διαζύγιο, αλλά δεν πρόλαβε να εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση λόγω θανάτου του, επέρχεται αποκλεισμός του συζύγου από τη νόμιμη μοίρα.
Αν παρόλα αυτά, ο θανών έχει αφήσει διαθήκη με την οποία αφήνει όλη του την περιουσία σε κάποιο άλλο πέραν των ανωτέρω προσώπων, τότε τα τελευταία, μπορούν να στραφούν δικαστικά κατά του κληρονόμου και να διεκδικήσουν τη νόμιμη μοίρα τους, ήτοι το μισό από ότι θα ελάμβαναν αν δεν υπήρχε διαθήκη.
Οι έμπειροι και εξειδικευμένοι στο κληρονομικό δίκαιο συνεργάτες του γραφείου μας, αναλαμβάνουν με επαγγελματισμό και υπευθυνότητα υποθέσεις κληρονομικού δικαίου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στα τηλέφωνα 211 0131115, 212 8107058, 210 5155994, 6959406687 ή στο email: info@kerchanatzidou-law.gr.
Ποιοι συγγενείς δικαιούνται μερίδιο από την κληρονομιά ακόμα και αν ο θανών δεν τους συμπεριέλαβε στη διαθήκη του.
Στο ευρύτερο αστικό δίκαιο, ισχύει η αρχή της αυτοδιάθεσης, βάσει της οποίας ένα πρόσωπο έχει το απεριόριστο δικαίωμα να κάνει ότι θέλει με τη ζωή του και την περιουσία του. Ωστόσο, στο πεδίο του κληρονομικού δικαίου, τίθεται ένας περιορισμός σε αυτή την απόλυτη ελευθερία. Ο περιορισμός αυτός, αναφέρεται στην υποχρεωτικότήτα να λάβουν μέρος της κληρονομιάς ορισμένοι και περιοριστικά αναφερόμενοι συγγενείς του θαμόντος, ακόμα και αν ο ίδιος ο θανών δεν τους αναφέρει στη διαθήκη του.
Έτσι, ακόμα και αν ο θανών αφήσει για παράδειγμα όλη του την περιουσία σε κάποιον φίλο ή μακρινό συγγενή, οι γονείς του, η σύζυγος, τα τέκνα του και τα τέκνα αυτών, δικαιούνται ως νόμιμη μοίρα, το μισό της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής.
Ειδικότερα, στο κληρονομικό δίκαιο, ως εξ’ αδιαθέτου διαδοχή νοείται η ύπαρξη κληρονομίας χωρίς διαθήκη. Σε αυτήν την περίπτωση υπάρχουν οι έξι ακόλουθες τάξεις, οι οποίες κληρονομούν εκ του νόμου σύμφωνα με την εξής σειρά:
Όπως προβλέπει και το τέταρτο κεφάλαιο του αστικού κώδικα η εξ αδιαθέτου διαδοχή, αποτυπώνεται πλήρως στις διατάξεις 1813 και επόμενα του ΑΚ. Όπως τονίζεται και στο άρθρο 1813 του αστικού κώδικα, ο πλησιέστερος κατιών αποκλείει τον απώτερο της ίδιας ρίζας.
Η εξ αδιαθέτου διαδοχή περιλαμβάνει ευρύτερα και τη νόμιμη μοίρα. Ως το άρθρο 1825 ορίζει «Οι κατιόντες και οι γονείς του κληρονομουμένου, καθώς και ο σύζυγος που επιζεί , οι οποίοι θα είχαν κληθεί ως εξ’αδιαθέτου κληρονόμοι, έχουν δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία. Η νόμιμη μοίρα είναι το μισό της εξ’αδιαθέτου μερίδας. Ο μεριδούχος κατά το ποσοστό αυτό μετέχει ως κληρονόμος»
Η έννοια της νόμιμης μοίρας καταδεικνύει, πως η βούληση του διαθέτη περιορίζεται από το νόμο, ο οποίος έρχεται να καταστίσει ορισμένα άτομα ως κληρονόμους, ακόμη και αν αυτό αντίκειται στη θέληση του διαθέτη. Η μόνη περίπτωση κατά την οποία αποκλείεται κάποιος από το κληρονομικό δικαίωμα είναι η γνωστή σε όλους μας αποκλήρωση, δηλαδή η ρητή διατύπωση του διαθέτη, πως δεν επιθυμεί ούτε τη συμμετοχή στη νόμιμη μοίρα για το συγκεκριμένο κληρονόμο. Δικαίωμα νόμιμης μοίρας στην κληρονομία έχουν οι κατιόντες, οι γονείς και ο σύζυγος (είτε ο σύντροφος από σύμφωνο συμβίωσης).
Το ποσοστό της νόμιμης μοίρας ορίζεται στο μισό (1/2) της εξ’αδιαθέτου μερίδας, δηλαδή της μερίδας που θα κληρονομούσε ο κληρονόμος με βάση την εξ’αδιαθέτου διαδοχή, αν δηλαδή δεν υπήρχε διαθήκη.
*Αν ο κληρονομούμενος είχε ασκήσει το δικαίωμα να επιδιώξει τη λύση του γάμου με διαζύγιο, αλλά δεν πρόλαβε να εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση λόγω θανάτου του, επέρχεται αποκλεισμός του συζύγου από τη νόμιμη μοίρα.
Αν παρόλα αυτά, ο θανών έχει αφήσει διαθήκη με την οποία αφήνει όλη του την περιουσία σε κάποιο άλλο πέραν των ανωτέρω προσώπων, τότε τα τελευταία, μπορούν να στραφούν δικαστικά κατά του κληρονόμου και να διεκδικήσουν τη νόμιμη μοίρα τους, ήτοι το μισό από ότι θα ελάμβαναν αν δεν υπήρχε διαθήκη.
Οι έμπειροι και εξειδικευμένοι στο κληρονομικό δίκαιο συνεργάτες του γραφείου μας, αναλαμβάνουν με επαγγελματισμό και υπευθυνότητα υποθέσεις κληρονομικού δικαίου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας στα τηλέφωνα 211 0131115, 212 8107058, 210 5155994, 6959406687 ή στο email: info@kerchanatzidou-law.gr.